Get together for guitar & ukulele, a kickstart
Niks leuker dan samen muziek maken, samenspelen met een andere uke of met z'n grote broer, de gitaar. Als je dat voor 't eerst doet, kan dat best 'n tikje spannend zijn. Maar als het dan lukt, dan geeft dat vleugels, en wil je dat vast vaker doen. Wie weet pak je op een goed moment zelfs zelf de gitaar op. De ukelele is per slot van rekening de beste opstap. Ga samen op pad en ontdek. Met behulp van deze kickstart lukt het je, zodat je straks samenspeelt met een dikke 'smile'.
Waar gaat het eigenlijk om bij samen muziek maken?
Muziek. Gaat over afstemmen.
Over het vermogen ruimte te kunnen maken en te luisteren. Echt luisteren. Naar de noten treurig of traag, speels of stromend en de stilte ertussen.
Te luisteren. Niet alleen met je oren, maar met je hele wezen. Onbevangen. Zodat je wat je hoort, kunt voelen in elke cel van je lijf (kippenvel!). En dat vervolgens uitdrukken in klank.
Het gaat ten diepste over gevoel, over het hart. Over dat wat ons mens maakt. Het is de plek waar je samenvalt. Met je instrument, je stem. Met jezelf en de ander. En met dat wat door je heen wil stromen.
Muziek.
Ongrijpbaar en betoverend,
Een onuitputtelijke bron.
Need to know
Als je wilt samenspelen is het eerste wat je checkt, dat jullie beiden in C-stemming, de standaard tuning, gestemd zijn. Zo zorg je ervoor dat wat je ook gaat spelen goed klinkt samen.
ukelele G-C-E-A
gitaar E-A-D-G-B-e
Nice to know
Plaats een capo op de 5e fret van de gitaar en dan zijn de de onderste vier snaren van de gitaar ook G-C-E-A gestemd. Echter, op de gitaar hoor je een low G hoort en op de ukelele een high G. Dit weetje zorgt er bij veel gitaarspelers voor dat ze ineens snappen hoe de stemming van de ukelele zich verhoudt tot die van de gitaar.
Zelfde akkoord, andere akkoordgreep
Als je een C-akkoord wilt spelen op de ukelele, speel je ook op de gitaar een C-akkoord. De akkoorden die je speelt zijn hetzelfde, alleen de akkoordgrepen zijn anders. Dus op de ukelele speel je een C met maar één vinger, maar op de gitaar heb je daar drie vingers voor nodig.
Laurens Joensen
Één, twee, drie...afstemmen (warming up)
Een goede oefening om af te stemmen op elkaar is, is samen tot drie tellen. Zegt de één 1, zegt de ander 2, zegt de één weer 3 en de ander weer 1. Snap 'ie? Dus samen tel je tot drie en je blijft doortellen. Dus 1, 2, 3, 1, 2, 3, enzovoort. Drie is een oneven getal en precies dat maakt dat dit best uitdagend is.
Tip: Je zult merken dat je in het begin je hoofd erbij wilt houden, maar dat dat juist averechts werkt. Sluit je ogen en richt je niet op wat jij moet doen, maar stem af op het geheel van jullie samen. Als er onderscheid meer is tussen jij of ik, kan het samen tot-3-tellen ineens gaan stromen. Een perfecte manier om af te stemmen én het ijs te breken.
Dit is ons manifest (de samenspelregels 🙂
Als je gaat samenspelen wil je dat dat in een ontspannen setting gebeurt. Eentje die uitnodigt om in alle vrijheid samen te onderzoeken en te ontdekken. Dat betekent dat er in het begin van alles mis mag gaan. Juist goed. Want uiteindelijk ga je hierdoor mooier klinken.
Dit zijn de rules to play by. En neem dat maar letterlijk.
- Bij het spelen is iedereen gelijk. "Wat er gebeurt tijdens samenspelen heeft niks te maken met vooropleiding, kennis of ervaring.”
- Fouten maken mag. Zonder fouten, geen magie.
- Zonder wrijving, geen glans, bladieblabla
Alicia Keys
Bewust vals spelen & zingen. Feel free.
Een goede oefening om je vrij te voelen en de draak te steken met je (faal)angst is opzettelijk fouten maken. Zoek ze op die fouten en zing 's vals. Zo lang als je kunt. Je zult merken dat het knap lastig is, want het gaat volledig tegen je gevoel in.
Het bewijst hoe we als mensen van nature willen afstemmen en een natuurlijke neiging hebben om in harmonie te willen zijn.
Mantra singer songwriter Irene Sportel
Irene Sportel
And a one, a two... Aftellen, hoe doe je dat?
Aftellen gebeurt altijd in de maat en het tempo waarin je samen gaat spelen. Bij een driekwartsmaat tel je tot drie. Bij een vierkwartsmaat tel je tot vier, waarna je op de eerste tel van de volgende maat invalt.
Maar wat sommige mensen niet weten is dat je aftelt in het tempo waarin je samen gaat spelen. Er is dus geen verschil tussen het tempo waarin je aftelt en het tempo waarin je speelt.
Tip van Irene: Stel je voor dat je al die kritische stemmetjes in je hoofd naast je neerzet en met je laat meezingen.
Wat er ook gebeurt, gewoon door blijven spelen
Het gebeurt wel vaker dat je er soms even helemaal uit bent, niet meer weet waar je bent of een verkeerd akkoord pakt. Helemaal niet erg, probeer in dat geval gewoon de draad weer op te pakken en door te spelen. Grote lach erbij en grote kans dat niemand er acht op slaat.
Wat je niet wilt doen is telkens opnieuw beginnen, want mocht het zover komen dat je samen met andere gaat spelen, is het belangrijker dat er wordt doorgespeeld, dan dat alles wordt onderbroken.
Laurens Joensen
Sa ta na ma'gische eenvoud
Ja, we schrijven bewust 'met wie kun je samenspelen'? Want als je voor het eerst gaat samenspelen wil je in goede handen zijn. Dat betekent dat je samen ruimte maakt om vrij te kunnen ontdekken en te spelen.
Kundalini mantra
De sa ta na ma iseen eenvoudige en tegelijk krachtige kundalini mantra. Vier lettergrepen, vier bewegingen, één cyclus die zo oud is als het leven zelf. Sa is het begin, de vonk van oneindigheid. Ta is leven en groei. Na is transformatie, het loslaten van wat niet meer dient. En ma is wedergeboorte, het moment waarop iets nieuws kan binnenkomen. Samen zingen ze het verhaal van alles wat is: ontstaan, groeien, vergaan en vernieuwen. Telkens opnieuw, in elke ademhaling, in elk seizoen, en in jou.
Spelenderwijs in eenvoud ontdekken
Deze mantra is oorspronkelijk van de singer-songwriter Alexia Chellun. Liselotte heeft 'm bewerkt voor de ukelele en teruggebracht naar één akkoord, het G-akkoord dat je op twee manieren speelt. Eenvoudiger kan niet. Irene Sportel heeft die bewerking weer uitgewerkt voor gitaar met drie akkoorden (G-C-Am) en een betoverend tokkelpatroon. Samen klinkt dat magisch, dat ga je ontdekken. Strum eerst de afzonderlijke akkoorden om te kijken hoe dat samen klinkt. Als dat goed gaat, kun je samen het ritme en tempo bepalen. En lukt dat? Dan kun je erbij zingen.
Varieer in strum & tokkel
Kijk 's hoe het klinkt als de één tokkelt en de ander strumt of andersom. Of wat er gebeurt wanneer je twee verschillende picking patterns tegen elkaar in speelt. Dat kan heel rijk klinken.
Dit is de sa ta na ma mantra verbeeld in de liggende acht, die symbool staat voor de oneindigheid. Je kunt dit beeld gebruiken om de flow in je spel te brengen. Kijk maar 's wat er gebeurt als je met je lichaam de 8 subtiel danst of wiegt, een eenvoudige manier om flow in je spel te brengen en maat te houden. Dit is nog een keer een vrije betekenis van de woorden.
- sa - begin, geboorte, oneindigheid
- ta - vorm, leven, manifestatie
- na - loslaten, transformatie
- ma - wedergeboorte, terugkeer
Voilà, hier de bladmuziek voor gitaar & uke
Oké, daar ga je dan. Print de bladmuziek uit, zorg dat je samen in de C-stemming bent en in een goede bui 🙂 Strum dan eerst de akkoorden afzonderlijk om te horen hoe dat klinkt. Elk akkoord dat afgebeeld staat op de bladmuziek strum of tokkel je een bepaald aantal keren. Hoe vaak precies vind je bovenaan de bladmuziek.
Dit zijn de picking patterns & de TAB
De wat? Ja, de TAB. Hebben wij ook niet verzonnen, maar zo heet het. Het is een afkorting van tabulature, een handige manier om te begrijp welke snaar je eerst, en welke je daarna tokkelt. Irene vertelt je in onderstaande video precies hoe je dat aanpakt op de gitaar. Welk picking pattern je gebruikt voor het G-akkoord en hoe je het C- en het Am-akkoord tokkelt. En als steuntje in de rug gebruik je deze TAB er dan bij. In het begin kun je 'n beetje scheel kijken, maar snap je 'm eenmaal is het superhandig. Beloofd.
Volg je natuur
Liselotte tokkelt op de uke overigens uitsluitend met haar duim en wijsvinger, waarbij ze de duim voor de bovenste twee snaren gebruikt en de wijsvinger voor de onderste twee snaren. Op het conservatorium zouden ze daar beslist hun neus voor ophalen, maar hé, we hebben dan ook geen enkele ambitie in die richting. Waarmee we maar willen zeggen, doe het gewoon lekker op je eigen manier en volg je natuur.
Zo lees je TAB
Links zie je de stemming van de snaren, vervolgens zie je rechts daarvan de snaren verbeeld als stippellijn. De hartjes geven precies aan welke snaar je eerst en welke dan tokkelt. Overigens stem je altijd van boven naar beneden, maar de cijfers van de snaren lopen van beneden naar boven. Dit is de stemming met bijbehorende cijfer van de snaren:
Dit is de stemming & telling van de ukelelesnaren
G - 4
C - 3
E - 2
A - 1
Dit is de stemming & telling van de gitaarsnaren
E - 6
A - 5
D - 4
G - 3
B - 2
e - 1
Begin rustig & geef 'm dan vleugels
Luister naar onderstaande video om te horen hoe dat samen kan klinken klinkt. Begin tokkelend, laat één iemand eerst zingen en ander later invallen en bouw de mantra op. Breng telkens een 'extra laag' aan in zang, strum, tempo. Als je vaker met elkaar speelt, raak je steeds beter op elkaar ingespeeld en kan zoiets spontaan en in het moment ontstaan. Precies dat is de magie van samen muziek maken. Het brengt je volledig in verbinding, denk maar aan een zwerm spreeuwen die als één geheel danst en beweegt. Het zit in onze natuur.